Goed verzorgd groen

Groenconcepten bieden lucht en welzijn

Klanklichamen, hangende tuinen, watervallen, vloeren met zand, lounges, kinderopvang – wereldwijd spannen bedrijven zich in om hun medewerkers meer te bieden dan alleen een vaste werkplek. Kantoren als micro-organismen worden een belangrijke imago-factor. Het groene interieur krijgt daarin tegenwoordig al bijna de rol van wondermiddel voor geest, lichaam en ziel.

Indoor Landscaping

Verklaard. Het tegendeel van het door architecten en tal van bedrijven verachtte gebruik om op de werkplek privéju gles aan te leggen, is als begrip nog niet overal doorgedrongen. Maar wie om esthetische of hygiënische redenen tegen het individueel beplanten van de werkplek is, zou eens moeten investeren in een professionele groene interieurinrichter.

Dommerds rennen, slimmerds wachten, Zij die wijs zijn, zijn in de tuin.
Rabindranath Tagore, 1861-1941

De niet te stoppen opkomst van een ”groene” levensvisie heeft ook bedrijven gegrepen. Naast het in de bedrijfsfilosofie vastgelegde duurzaamheidsprincipe – met al zijn facetten – zijn natuur in een gebouw, gras aan de wanden of hele bomen in een vertrek niets ongewoons meer. In tegendeel: de moderne kantoormens verwacht en stimuleert steeds vaker een werkomgeving die op een natuurlijke wijze welzijn en gezondheid stimuleert. Deze verwachtingshouding en de algemene ommekeer in de manier waarop gewerkt wordt, gaat vergezeld van de behoefte van bedrijven aan een maatschappelijk geaccepteerde branding – en die ziet er steeds vaker groen uit. Want groen staat voor natuur, duurzaamheid en moderniteit. Nu zijn planten op kantoor niets nieuws. In bepaalde branches waren ze een tijd lang zelfs uit den boze. Maar wie het tegenwoordig heeft over groene interieurs in bedrijven, die bedoelt vooral professioneel vormgegeven groene kantoorlandschappen. Deze onderscheiden zich door een harmonieus totaalconcept, dat diverse aspecten in zich verenigt. Daaronder niet alleen de aantoonbare verbetering van het binnenklimaat door groene planten, maar ook de daarmee samenhangende algemene effecten op gebied van sfeer, inrichting, kleur, licht, geur en akoestiek. Al naar gelang de gewenste positionering, uitdrukking en stijlrichting, kunnen hierbij individuele accenten worden gezet. Een werkelijk natuurlijk effect echter heeft de groene interieurinrichting, een ingreep die zich voor bedrijf en medewerkers in gelijke mate uitbetaalt.

Opwekkende Oases

Contrapunten in groen. Planteneilanden lenen zich bij uitstek voor kantoortuinen en ruim opgezette lounges, voor foyers en trappenhuizen. Ze verbeteren niet alleen het binnenklimaat, maar kunnen ook als scheidingswand en rustpunt de kwaliteit en ambiance van een werkplek verbeteren.

Planten op kantoor zijn gezond
Het begroenen van foyers, binnenhoven, trappenhuizen, entrees en kantoren is in vele bedrijven een vast bestanddeel van het gezondheidsmanagement. En daar zijn ook veel goede, zij het niet dwingende gronden voor: planten werken als natuurlijke akoestische isolatie, zorgen voor vochtigheid in de lucht, nemen kooldioxide op en geven zuurstof af. Ze filteren schadelijke stoffen uit de lucht en bevorderen tijdens het werk het psychische welzijn. Planten zorgen voor geestelijk evenwicht, vergroten de arbeidsvreugde en de tevredenheid, werken stressverminderend en doen de gezondheid goed. Hoe meer planten er in een vertrek staan, des te groter is het positieve effect. Een intern onderzoek bij BMW, met de titel ”Het groene bureau als bescherming van de gezondheid” bevestigde al jaren geleden de subjectieve positieve effecten van groene ruimtes met wetenschappelijk meetbare data. Die data hadden betrekking op parameters als temperatuur, luchtvochtigheid, CO2, belasting door kiemen, concentraties van gevaarlijke stof en en akoestiek. Zo stelde men bijvoorbeeld vast dat op een groen kantoor de gemeten belasting met kiemen 70 procent minder was dan in een standaard kantoor. Fijnstofmetingen brachten aan het licht, dat planten ook gevaarlijke stoffen als formaldehyde, benzol, aceton en nicotine afbouwen.

Planten helpen kosten besparen
Naast de positieve effecten van planten op gezondheid, welzijn en motivatie, zijn er ook positieve economische effecten. Want: wie gezond is en zich goed voelt, bespaart het bedrijf ziekteverzuimdagen. Volgens bevindingen van het intiatief ”Gezond groen op de werkplek” van het Nederlandse Instituut voor Gezondheid en Ziektepreventie NIGZ verminderen door groene interieurs klachten als vermoeidheid, hoofdpijn, hoesten en irritatie van de ogen tot wel 30 procent. In een ander opzicht spreken de ervaringen van het bedrijf Indoorlandscaping in het Duitse Trier duidelijke taal als het bijvoorbeeld gaat om besparingen op de stookkosten. Ondersteund door het principe van passieve verdamping, word de relatieve luchtvochtigheid van 40 procent met vijf procent verhoogd. Daardoor kan de ruimtetemperatuur worden verlaagd van 24 naar 22 graden – de behaaglijkheid blijft hetzelfde, bij een totale besparing van ongeveer twaalf procent op de stookkosten. Indoorlandscaping positioneert zich als ”agency for new green strategies” en ontwikkelde onder andere groene kantoorlandschappen voor de vestiging van de Bank of America in Charlotte en de hangende tuinen in de luxe winkelpassage”Fünf Höfe” in München.

Toekomstvisies

Groene ommanteling voor gebouwen. Architectenbureau WOHA uit Singapore ontwerpt verticale steden (zie boven), waarin bouwstructuur en begroeiing een symbiose aangaan. De planten dienen als zonwering en dragen bij aan de koeling. En passant verbeteren ze de luchtkwaliteit van de stad. Op de doorlopende horizontale verdiepingen kunnen ook moestuinen worden aangelegd.

Enkele van Paul Rudolphs onrealistische megastructuurspeculaties voor New York – met raadselachtig afhangende kaartenhuisjes uit beton, die half Manhattan moesten bedekken – staan 25 jaar na hun oorspronkelijke conceptie tamelijk verloren onder de palmen van Singapore. Is Singapore toeval of een symbool? Is Singapore nu een plek waar plannen die elders ontstonden, gerealiseerd worden? Heeft het terrein der mogelijkheden zich verplaatst?
Rem Koolhaas

Planten zijn kunst, zijn architectuur
Wie ervaart overdadig groen nou niet als streling voor het oog? Aan de mensen van de 21ste eeuw zenden planten precies dezelfde positieve signalen uit als aan de oermens: zekerheid, voeding, water. Zo beschouwd wekt het geen verbazing, dat de Franse botanicus Patrick Blanc, geïnspireerd door een reis naar Thailand, in 1982 de eerste verticale tuin aanbracht aan zijn eigen huis. Onderwijl heeft hij, naast vele projecten in opdracht van ster-architecten Herzog & de Meuron, een 600 vierkante meter grote wand tegenover het Prado in Madrid vormgegeven en de groene wanden van het Museum Quai Branly van Jean Nouvel in Parijs. Geheel in de traditie van de Fransman Patrick Blanc, ziet het Italiaanse bedrijf Sundar Italia uit Lonigo in Venetië zich als specialist voor verticaal groen. Een van de prominentste projecten van het bedrijf is het verzorgen van het groen van de nieuwe centrale van het eveneens Italiaanse mode-imperium Diesel, ten oosten van het Gardameer. Momenteel vindt het groen maken van architectuur zijn climx in de projecten van architectenbureau WOHA in Singapore. Bij de beschrijving van dit project komen woorden naar boven die in het architectenjargon meestal niet gebruikt worden: harig, pelsachtig, borstelig. WOHA-oprichters Wong Mun Sum en Richard Hassell stelden zich hun idee van een zichzelf beschaduwend gebouw zo voor, anders dus dan een glad, sjiek gebouw. Als typisch staaltje van tropische hoogbouw, oriënteert het werk van WOHA zich op traditonele woonvormen in Zuid-Oost Azië. Voor 2014 staat een 30-verdiepingen hoge toren gepland, die over de complete hoogte moet worden verhuld door een rijk overwoekerde, pergola-achtige structuur. En dat is het eigenlijk interessante aan de geschiedenis van interieur, architectuur en planten: dat het groen eerst binnenshuis gehaald werd, om er nu weer uit te groeien. Terug naar de natuur, zogezegd. Maar terug naar het kantoor: daar staat het merk Sedus sinds de beginjaren, meer dan 140 jaar geleden, voor een duurzame, milieubewuste en op de gezondheid van de mensen georiënteerde bedrijfsfilosofie. Met het concept ”Place 2.5 – de nieuwe emotionele cultuur van het kantoor” biedt Sedus vrijwel alles, wat mensen op kantoor belangrijk vinden.

Door Michael Mayer