Het antwoord ligt onder andere in multisensorisch ontwerp. Een goed ontworpen werkplek doet meer dan alleen een lust voor het oog zijn. Er wordt rekening gehouden met wat we horen, voelen en waarnemen in onze omgeving, waardoor een omgeving ontstaat die focus, concentratie en blijvende productiviteit ondersteunt.
Concentratie is ook een kwestie van de zintuigen
Het moderne kantoor zit vol prikkels. Gesprekken, beweging, beeldschermen, meldingen, wisselende lichtomstandigheden en visuele indrukken strijden allemaal om onze aandacht. Tegelijkertijd is het kantoor bedoeld om communicatie en interactie te bevorderen – en tegelijkertijd ruimte te bieden voor geconcentreerd individueel werk.
Sedus INSIGHTS N°. 20, „Focus Office“, gaat juist in op deze spanning. De nieuwste uitgave van de Trend Monitor beschouwt concentratie als een strategische hulpbron. Hierin wordt getoond hoe hybride kantoren „oases van concentratie“ kunnen worden. Een belangrijk punt hierbij is dat materialen, licht en akoestiek de mentale toestand van de mensen in de ruimte beïnvloeden. Daardoor evolueert multisensorisch ontwerp van een esthetische meerwaarde naar een functioneel hulpmiddel.
Licht: de aandacht sturen
Licht is een van de meest directe omgevingsfactoren op de werkplek. Te veel licht kan net zo afleidend zijn als te weinig licht. Daarbij komen nog individuele behoeften, verschillende taken en het natuurlijke ritme van de dag.
Daarom wordt regelbare verlichting steeds belangrijker. Wanneer medewerkers de verlichting kunnen aanpassen aan hun taak, het tijdstip van de dag en hun persoonlijke voorkeuren, krijgen ze meer controle over hun werkomgeving.
Het gaat niet alleen om de helderheid. Daglicht, indirecte verlichting, contrast en het doelbewuste ontwerp van verschillende verlichtingszones kunnen helpen bij het definiëren en onderscheiden van ruimtes: de ene zone kan interactie bevorderen, een andere een rustigere omgeving creëren, terwijl elders de nadruk ligt op geconcentreerd, individueel werk.
Akoestiek: minder afleiding, meer concentratie
Een gesprek twee bureaus verderop, een spontaan telefoongesprek of voetstappen aan de andere kant van de ruimte: het is moeilijk om akoestische prikkels buiten te sluiten. Vooral spraak trekt van nature de aandacht – zelfs als het niets te maken heeft met de taak die je op dat moment uitvoert.
Bij een goed akoestisch ontwerp gaat het daarom niet om het creëren van volledige stilte. Het gaat er veeleer om ongewenste verstoringen te verminderen en tegelijkertijd verschillende akoestische kwaliteiten te bieden voor verschillende activiteiten.
Geluidsabsorberende oppervlakken, schermen, textielmaterialen, ‘room-in-room’-oplossingen en een doordachte indeling kunnen helpen om geluid te beperken op plekken waar concentratie vereist is. Tegelijkertijd kunnen ruimtes die bestemd zijn voor communicatie levendiger en dynamischer blijven. Zo ontstaat een akoestisch landschap dat inspeelt op de behoeften van elke activiteit.
Dit is met name belangrijk in het hybride kantoor. Wanneer medewerkers er bewust voor kiezen om naar kantoor te komen, moeten ze niet alleen beschikken over ruimtes voor samenwerking, maar ook over een echt alternatief voor geconcentreerd, individueel werk.
Haptiek: waarom oppervlakken meer kunnen doen dan er alleen maar mooi uitzien
Hoewel licht en akoestiek bij kantoorplanning al snel worden geassocieerd met welzijn, blijft één zintuig vaak op de achtergrond: de tastzin.
We staan namelijk voortdurend in fysiek contact met onze werkomgeving. De hele dag door raken we tafelbladen, armleuningen, stoffen, handgrepen en andere materialen aan. Of ze nu glad of gestructureerd zijn, koel of warm, hard of zacht: de materialiteit bepaalt hoe we een ruimte waarnemen.
Natuurlijke texturen en gevarieerde oppervlakken kunnen een omgeving diepte en een aangename zintuiglijke kwaliteit geven. Ze bieden ook een welkome afwisseling ten opzichte van de gladde digitale oppervlakken die een groot deel van de werkdag domineren.
Dit voegt een extra dimensie toe aan de materiaalkeuze: oppervlakken voldoen niet alleen aan functionele en ontwerpvereisten. Ze worden onderdeel van een algehele multisensorische ervaring. Het gaat niet om één specifiek materiaal, maar om het harmonieuze samenspel van de verschillende zintuiglijke indrukken.
Multisensorisch betekent niet: zoveel mogelijk prikkels
Een multisensorisch kantoor moet er niet op gericht zijn om zoveel mogelijk zintuiglijke prikkels te bieden. Integendeel, bij een goed multisensorisch ontwerp gaat het erom zintuiglijke concurrentie te verminderen en evenwicht te creëren.
Licht, akoestiek, kleuren, oppervlakken en materialen mogen niet met elkaar concurreren om aandacht. In plaats daarvan moeten ze samenwerken om een samenhangende sfeer te creëren. Vooral in concentratieruimtes kan terughoudendheid daarom een deugd zijn: comfortabele verlichting, minimale akoestische afleidingen, natuurlijke materialen en een duidelijke ruimtelijke structuur kunnen helpen bij het creëren van een omgeving die de concentratie bevordert.
Tegelijkertijd verschillen mensen in welke prikkels zij als aangenaam of juist als afleidend ervaren. Multisensorisch ontwerp raakt daarom ook aan het thema neurodiversiteit. Sedus INSIGHTS nr. 20 benadrukt dat moderne werkomgevingen rekening moeten houden met verschillende behoeften op het gebied van waarneming en concentratie. Het doel is dan ook niet om één universele „perfecte“ werkplek te creëren, maar om een scala aan omgevingen aan te bieden waaruit mensen kunnen kiezen op basis van hun individuele behoeften en activiteiten.
Van de werkplek naar de concentratieomgeving
Dit verandert ook de benadering van kantoorplanning. In plaats van elke werkplek zo identiek mogelijk in te richten, kunnen werkomgevingen verschillende zintuiglijke kwaliteiten bieden.
De ene ruimte stimuleert communicatie en spontane ontmoetingen. Een andere biedt visuele en akoestische afscherming. Weer een andere combineert natuurlijke materialen, aangename verlichting en biofiele elementen om een bijzonder rustige sfeer te creëren. Medewerkers kunnen dus op elk moment zelf bepalen welke omgeving voor hen geschikt is, afhankelijk van de taak die ze moeten uitvoeren en hun persoonlijke behoeften.
Concentratie ontstaat door interactie
Geconcentreerd werken kan niet worden bereikt door één enkele verlichtingsarmatuur, een akoestisch scherm of een specifiek oppervlak. Concentratie is ook niet uitsluitend een kwestie van persoonlijke discipline. Het ontstaat uit het samenspel van ruimte, ontwerp, technologie, organisatie en bedrijfscultuur.
Een multisensorisch kantoorontwerp kan hiervoor belangrijke voorwaarden scheppen. Gereguleerde verlichting vermindert onnodige visuele belasting. Goed ontworpen akoestiek houdt storend geluid op afstand. Materialen en oppervlakken geven ruimtes een tactiele, natuurlijke kwaliteit. Ten slotte stellen flexibele opstellingen mensen in staat zelf te bepalen welke omgeving ze nodig hebben voor hun huidige taak.
Op deze manier wordt het kantoor niet koste wat kost minder stimulerend – maar juist bewuster omgaand met stimulatie.
En misschien is dit wel een van de belangrijkste taken voor toekomstige werkomgevingen: niet nog meer om onze aandacht strijden, maar ruimtes creëren die deze respecteren.
Meer over het thema „Focus Office“
Sedus INSIGHTS N° 20 gaat uitgebreid in op de vraag hoe hybride kantoren geconcentreerd werken kunnen ondersteunen. Het trendmagazine behandelt onder andere multisensorisch ontwerp, neurodiversiteit, biophilic ontwerp, flexibele ruimteconcepten, Calm Tech en de culturele voorwaarden voor meer focus in het dagelijkse werkleven:
sociale mediakanalen:
